# Jedzenie, którego nikt nie fotografuje, ale wszyscy je kochają
Istnieje szczególny paradoks współczesności. Media społecznościowe pełne są starannie wystylizowanych zdjęć tostów z awokado, kolorowych acai bowls i idealnie warstwowanych szklanek smoothie. A jednak gdy ktoś zapyta, co jecie, gdy jesteście zmęczeni, szczęśliwi, smutni lub po prostu głodni – odpowiedzi bywają zaskakująco podobne. Makaron z ketchupem. Sadzone jajko. Wczorajsze resztki odgrzane na patelni. Chleb z masłem. Jedzenie, którego nikt nie fotografuje na Instagramie, ale które wszyscy kochają w sposób trudny do wytłumaczenia.
Te potrawy nie mają estetyki. Nie mają historii nadającej się do marketingu. Nie wpisują się w żaden trend wellness ani w wizualny słownik zdrowego stylu życia. A mimo to właśnie one wracają raz za razem – na talerzu, w pamięci, w pocieszeniu. Czy to w ogóle przypadek, czy te „niefotogeniczne" potrawy mówią nam coś ważnego o tym, czego naprawdę oczekujemy od jedzenia?
Wypróbuj nasze naturalne produkty
Dlaczego nie fotografujemy tego, co naprawdę jemy
Zjawisko food photography przeżyło w ostatniej dekadzie eksplozywny wzrost. Według danych Sprout Social zdjęcia jedzenia należą od lat do najczęściej udostępnianych treści na platformach takich jak Instagram czy Pinterest. Istnieje jednak głęboka przepaść między tym, co ludzie udostępniają, a tym, co naprawdę jedzą. Udostępniamy aspiracje. Jemy rzeczywistość.
Rzeczywistość wygląda inaczej. Wygląda jak garnek pełen zupy soczewicowej, która gotuje się całe popołudnie i pachnie w całym mieszkaniu. Jak kromka chleba namoczona w sosie, który został po pieczeniu. Jak purée ziemniaczane z masłem, tak gęste, że stoi w nim łyżka. Te potrawy są szczere. Nie wymagają przygotowania, oświetlenia ani filtrów. Właśnie dlatego są tak trudne do sfotografowania – i właśnie dlatego są tak głęboko ludzkie.
Psycholodzy mówią o tzw. comfort food jako o jedzeniu związanym z pamięcią emocjonalną, poczuciem bezpieczeństwa i domem. Badanie opublikowane w czasopiśmie Psychological Science wykazało, że spożywanie tzw. comfort food aktywuje wspomnienia związane z więziami społecznymi i zmniejsza poczucie samotności. Innymi słowy – te potrawy nie dotyczą tylko smaku. Dotyczą tego, kim jesteśmy i skąd pochodzimy.
Weźmy przykład z codziennego życia. Jana, trzydziestoletnia graficzka z Brna, przyznaje, że jej ulubione jedzenie to makaron z masłem i tartym serem. „Wiem, że brzmi to jak jedzenie dla dzieci. Ale gdy jestem zestresowana lub chora, nie chcę nic innego. Kojarzę to z babcią, która mi to gotowała, gdy byłam mała." Żadnego zdjęcia, żadnego przepisu na blogu. Tylko cicha, niezawodna pociecha w misce.
Skromne potrawy z bogatą historią
Za wieloma „niefotogenicznymi" potrawami kryje się bogata warstwa kulturowa i historyczna, o której mało kto mówi. Zupa ziemniaczana nie została wymyślona jako dodatek do świątecznego obiadu – powstawała w czasach niedoboru jako sposób na nakarmienie rodziny z tego, co było pod ręką. Chleb ze smalcem, dziś ironicznie znowu popularny w niektórych gastropubach, przez stulecia był podstawowym pożywieniem klasy robotniczej. Zupa fasolowa, soczewica na kwaśno, sadzone jajka z cebulą – to wszystko potrawy, które noszą w sobie historię codziennego życia.
Te potrawy przetrwały stulecia nie dlatego, że były modne, ale dlatego, że działają. Są pożywne, dostępne, szybkie i sycące. To przepisy przekazywane ustnie z pokolenia na pokolenie, modyfikowane w zależności od tego, co akurat było w spiżarni. Właśnie ich zmienność i zdolność adaptacji sprawia, że są czymś żywym – w przeciwieństwie do doskonale ustandaryzowanych przepisów z programów kulinarnych.
Antropolog Claude Lévi-Strauss w swoich pracach o kulturze i jedzeniu argumentował, że sposób, w jaki ludzie przygotowują i spożywają jedzenie, odzwierciedla ich tożsamość kulturową głębiej niż wiele innych aspektów codziennego życia. Jeśli to prawda, to nasza miłość do najprostszych potraw nie jest słabością ani brakiem gustu – jest przejawem tego, kim jesteśmy.
Rosół z kości gotowany przez całą noc. Kotlet smażony na patelni, który słyszycie skwierczący z sąsiedniego pokoju. Knedle z kapustą, których zapach wypełnia całą kuchnię. Te potrawy nie są gorsze. Są autentyczne. A autentyczność – czy to w jedzeniu, modzie, czy stylu życia – ma wartość, której żaden filtr nie zastąpi.
Mówi się czasem, że najlepsze jedzenie to to, które gotuje się z miłością. Ale może trafniej byłoby powiedzieć: najlepsze jedzenie to to, które gotujemy bez zastanowienia, bo umiemy je na pamięć, bo nauczył nas tego ktoś, kogo kochamy, i bo nigdy nas nie zawiodło.
Proste potrawy i ich miejsce w zrównoważonym stylu życia
Istnieje jeszcze jeden wymiar, o którym w kontekście tych potraw mówi się rzadziej. Jedzenie, którego nikt nie fotografuje, to bardzo często także jedzenie, które jest zrównoważone, ekonomiczne i przyjazne dla środowiska. Soczewica, fasola, kapusta, ziemniaki, jajka – to surowce o niskim śladzie ekologicznym, dostępne lokalnie, sezonowo i w przystępnej cenie.
Podczas gdy przemysł superfoods uzależniony jest od importu nasion chia z Ameryki Południowej czy jagód goji z Chin, czeska babcina zupa radzi sobie z marchewką z ogrodu, natką pietruszki z grządki i kością od rzeźnika za rogiem. To nie jest krok wstecz – to krok we właściwym kierunku. Organizacja FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations) od lat wskazuje, że przejście na lokalne, roślinne i mniej przetworzone produkty jest jednym z kluczowych narzędzi w walce ze zmianami klimatycznymi.
Zrównoważony styl życia nie oznacza tylko kupowania bambusowych szczoteczek czy noszenia ubrań z organicznej bawełny. Oznacza także przemyślenie relacji z jedzeniem. Oznacza gotowanie z pełnych składników, minimalizowanie marnotrawstwa, jedzenie sezonowe i lokalne. I właśnie te „niefotogeniczne" potrawy robią to naturalnie, bez manifestów i bez hashtagów.
Spróbujcie wyobrazić sobie tydzień, w którym gotujecie tylko to, co naprawdę byście sfotografowali i wrzucili na Instagrama. Kolorowe sałatki, grain bowls, pieczony łosoś z quinoą. Teraz wyobraźcie sobie tydzień, w którym gotujecie to, co naprawdę chcecie jeść. Rosół z kurzych kości. Kapuśniak. Smażone ziemniaki z jajkiem. Chleb z twarogiem i szczypiorkiem. Który z tych tygodni był tańszy? Który był bardziej pożywny? Który był mniej zależny od importu egzotycznych składników?
Odpowiedź jest oczywista – a mimo to mało kto mówi o tym głośno, bo prostota w czasach, gdy wszystko jest kwestią prezentacji, nie wydaje się godna podziwu.
A przecież właśnie w prostocie tkwi jedna z największych mądrości, jakie jedzenie może nam przekazać. Nie potrzebujemy skomplikowanych przepisów ani drogich składników, żeby jeść dobrze. Potrzebujemy czasu, uwagi i gotowości do powrotu do podstaw. Do składników, które mają prawdziwy smak. Do technik, które działają. Do potraw, które naprawdę nas nasycą – nie tylko fizycznie, ale i emocjonalnie.
Do jedzenia, które zasługuje na znacznie więcej uznania, niż mu poświęcamy, należą między innymi:
- soczewica na kwaśno – pełna białka, błonnika i smaku, do przygotowania w mniej niż pół godziny
- zupa ziemniaczana – lokalna, sezonowa i rozgrzewająca o każdej porze roku
- sadzone jajka z cebulą – szybkie, sycące i związane z niefałszowaną codziennością
- chleb ze smalcem lub masłem i solą – minimalistyczny, ale zaskakująco satysfakcjonujący
- kapusta duszona z kminkiem – probiotyczna, tania i doskonały dodatek do wszystkiego
- kasza gryczana lub jaglana w formie kaszy – zapomniane zboża, które powoli wracają do kuchni
Te potrawy nie mają agenta PR. Nie mają influencera, który by je promował. A mimo to zna je każdy i każdy do nich wraca.
Może czas przestać się za nie trochę wstydzić. Przestać je przepraszać słowami „to tylko coś prostego" albo „to nic specjalnego". Bo proste potrawy nie są zastępczym rozwiązaniem zamiast czegoś lepszego – same w sobie są tym lepszym. Są szczere, pożywne, dostępne i noszą w sobie pamięć kulturową, która wykracza poza jakikolwiek trend gastronomiczny.
Świat zmienia się szybko. Trendy w jedzeniu przychodzą i odchodzą jeszcze szybciej. Toast z awokado był dziesięć lat temu nowością, dziś jest kliszą. Kto wie, co będzie za kolejne dziesięć lat. Ale soczewica na kwaśno będzie tu nadal. Zupa ziemniaczana będzie tu nadal. I ludzie będą ją jeść – cicho, z przyjemnością, bez fotografowania – tak jak robili to ich rodzice, dziadkowie i pradziadkowie przed nimi.
To jest rodzaj ciągłości, której żaden trend nie jest w stanie zaoferować. I to jest być może najlepszy powód, dla którego te potrawy zasługują na naszą uwagę, szacunek i – tak – odrobinę dumy. Następnym razem, gdy sięgniecie po miskę makaronu z masłem lub kromkę chleba namoczoną w zupie, nie musicie tego fotografować. Ale zdecydowanie nie musicie się z tego tłumaczyć.
