facebook
Kto pierwszy, ten lepszy. Ta akcja się nie powtórzy.
Zamówienia złożone przed godziną 12:00 są wysyłane natychmiast. | Darmowa wysyłka powyżej 250 PLN | Bezpłatna wymiana i zwrot w ciągu 90 dni

Nagle to nadchodzi – tajemnicze „przeskoczenie" lub „pominięcie" gdzieś głęboko w klatce piersiowej. Serce jakby na chwilę zapomniało bić, a potem wróciło z jeszcze mocniejszym uderzeniem. Wielu ludzi doświadcza tego uczucia tylko od czasu do czasu i nigdy więcej się nim nie przejmuje. Inni natomiast tak bardzo się go przestraszą, że natychmiast dzwonią po pogotowie. Prawda leży gdzieś pośrodku – a zrozumienie tego, co naprawdę dzieje się w organizmie, jest pierwszym krokiem do spokojniejszego umysłu i zdrowszego serca.

Ekstrasystole, czyli dodatkowe skurcze serca, należą do najczęstszych znalezisk kardiologicznych w ogóle. Szacuje się, że doświadczy ich zdecydowana większość ludzi w ciągu swojego życia, przy czym u wielu z nich przebiegają całkowicie bezobjawowo. Mimo to właśnie to charakterystyczne uczucie pominiętego uderzenia serca należy do najczęstszych powodów, dla których ludzie odwiedzają kardiologa lub lekarza pierwszego kontaktu. I choć temat ten jest dobrze zbadany medycznie, w powszechnej świadomości nadal panuje wiele błędnych przekonań.


Wypróbuj nasze naturalne produkty

Czym są ekstrasystole i dlaczego powstają

Serce jest narządem sterowanym elektrycznie. Każde jego uderzenie rozpoczyna się impulsem elektrycznym, który powstaje w węźle zatokowo-przedsionkowym – swoistym naturalnym rozruszniku serca umieszczonym w prawym przedsionku. Impuls ten rozchodzi się przez mięsień sercowy i powoduje jego skoordynowany skurcz. Zdarza się jednak, że inna część serca – komórka w przedsionku, w komorze lub w układzie przewodzącym – „wystrzeli" własny impuls wcześniej, niż nadejdzie ten regularny. Powstaje w ten sposób przedwczesny skurcz, który przerywa normalny rytm.

Po tym przedwczesnym skurczu następuje krótka pauza kompensacyjna – serce jakby „czeka" na przywrócenie normalnego rytmu. I właśnie ta pauza jest tym, co ludzie odczuwają jako pominięte uderzenie serca. W rzeczywistości serce niczego nie pominęło – wręcz przeciwnie, dodało jedno uderzenie więcej. Ponieważ jednak przedwczesny skurcz nie jest wystarczająco silny, by był wyraźnie odczuwalny, a następująca po nim pauza jest dłuższa niż zwykle, mózg interpretuje to wszystko jako zanik sygnału. Następnie pojawia się silne „powrotne" uderzenie, które wielu opisuje jako walenie lub kopnięcie w klatce piersiowej.

Przyczyn powstawania ekstrasystoli jest wiele. Należą do nich stres i lęk, nadmierne spożycie kofeiny lub alkoholu, niedobór snu, palenie tytoniu, a także zmiany hormonalne – na przykład w ciąży lub w okresie menopauzy. U sportowców ekstrasystole występują stosunkowo często, paradoksalnie zarówno podczas intensywnego wysiłku, jak i w spoczynku po treningu, gdy serce zwalnia. Rolę odgrywają również zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza niedobór magnezu i potasu – minerałów, których spożycie we współczesnej diecie jest chronicznie niedoceniane.

Co ciekawe, ekstrasystole u zdrowych ludzi występują znacznie częściej, niż większość z nas zdaje sobie sprawę. Monitorowanie EKG metodą Holtera – badanie, podczas którego pacjent nosi przenośne urządzenie rejestrujące aktywność serca przez 24 lub 48 godzin – wielokrotnie wykazuje, że nawet całkowicie zdrowy człowiek może mieć w ciągu dnia dziesiątki, a nawet setki ekstrasystoli, nie zdając sobie z tego sprawy.

Wyobraźmy sobie Martinę, czterdziestoczteroletnią nauczycielkę z Brna, która pewnego popołudnia podczas czytania książki nagle poczuła, jak serce jej „przeskoczyło". Choć nigdy wcześniej nie miała żadnych problemów z sercem, atak lęku skłonił ją do natychmiastowego szukania pomocy lekarskiej. Badania – w tym EKG i monitorowanie Holtera – nie wykazały żadnej strukturalnej choroby serca. Diagnoza brzmiała: łagodne komorowe ekstrasystole, prawdopodobnie nasilone stresem i trzema filiżankami kawy dziennie. Po zmianie stylu życia dolegliwości znacznie ustąpiły. Jej historia nie jest wyjątkowa – wręcz przeciwnie, jest bardzo typowa.

Kiedy należy zachować czujność

Choć zdecydowana większość ekstrasystoli jest niegroźna, istnieją sytuacje, w których należy poświęcić im szczególną uwagę. Kardiolodzy rozróżniają ekstrasystole przedsionkowe i komorowe – przy czym te ostatnie mogą być w pewnych kontekstach poważniejsze. Kluczowym czynnikiem jest to, czy za ekstrasystolami kryje się jakaś strukturalna choroba serca. U osoby ze zdrowym sercem nawet częste ekstrasystole są zazwyczaj łagodne. U pacjenta z chorobą niedokrwienną serca, niewydolnością serca lub kardiomiopatią te same wyniki mogą oznaczać wyższe ryzyko.

Sygnały, które powinny skłonić do szybkiej wizyty u lekarza, obejmują przede wszystkim sytuacje, gdy uczuciu pominiętego uderzenia serca towarzyszą zawroty głowy, omdlenia lub stany przedomdleniowe, ból w klatce piersiowej, wyraźna duszność lub szybko bijące serce trwające dłużej niż kilka sekund. Wskazane jest również zbadanie się, gdy ekstrasystole występują bardzo często, nasilają się lub pojawiają się po raz pierwszy u osoby powyżej pięćdziesiątego roku życia bez wcześniejszego wywiadu podobnych dolegliwości.

Światowa Organizacja Zdrowia i czołowe towarzystwa kardiologiczne podkreślają, że samo subiektywne uczucie przeskoczenia serca nie wystarcza do postawienia diagnozy – zawsze konieczne jest obiektywne badanie. Czeskie Towarzystwo Kardiologiczne na swojej stronie internetowej oferuje przejrzyste informacje o przebiegu diagnostyki arytmii serca i zaleca, by osoby z nawracającymi dolegliwościami nie wahały się szukać specjalistycznej pomocy.

Diagnostyka ekstrasystoli jest przy tym stosunkowo prosta. Podstawą jest EKG, które może uchwycić dodatkowe skurcze bezpośrednio podczas badania. Jeśli dolegliwości występują nieregularnie, stosuje się wspomniane monitorowanie Holtera. W niektórych przypadkach lekarz zaleca echokardiografię – ultrasonograficzne badanie serca – w celu wykluczenia strukturalnych przyczyn. Badania krwi pozwalają natomiast wykryć ewentualne odchylenia metaboliczne lub hormonalne.

Monitor EKG Holtera, suplementy diety z magnezem i potasem oraz zdrowa żywność na białej powierzchni

Jak żyć z ekstrasystolami

Jeśli badania nie wykażą żadnej poważnej choroby, leczenie ekstrasystoli polega przede wszystkim na zmianie stylu życia. I właśnie tutaj otwiera się przestrzeń na naprawdę znaczące zmiany, których wpływ wykracza daleko poza samo łagodzenie objawów.

Jedną z najlepiej udokumentowanych przyczyn nasilania się ekstrasystoli jest przewlekły stres. Kortyzol i adrenalina, hormony uwalniane podczas reakcji stresowej, bezpośrednio wpływają na aktywność elektryczną serca i zwiększają jego pobudliwość. Regularna relaksacja, medytacja, joga lub po prostu odpowiednia ilość dobrego snu to nie tylko modne trendy – mają solidne uzasadnienie fizjologiczne. Jak zauważył kardiolog i autor Herbert Benson z Wydziału Medycznego Uniwersytetu Harvarda: „Odpowiedź relaksacyjna jest dokładnym fizjologicznym przeciwieństwem reakcji stresowej."

Równie ważne jest odżywianie. Jak wspomniano, magnez i potas odgrywają kluczową rolę w regulacji rytmu serca. Magnez naturalnie występuje w ciemnozielonej zieleninie liściastej, orzechach, nasionach i pełnoziarnistych zbożach, a potas – w bananach, awokado, roślinach strączkowych i ziemniakach. Współczesna dieta, bogata w przetworzoną przemysłowo żywność, dostarcza tych minerałów w niewystarczających ilościach – a badania wielokrotnie wiążą ich niedobór ze zwiększonym występowaniem arytmii serca. Jeśli spożycie z pożywieniem jest niewystarczające, warto rozważyć wysokiej jakości suplementy diety, najlepiej po konsultacji z lekarzem.

Kofeina to kolejny czynnik, który zasługuje na uwagę. Podczas gdy umiarkowane spożycie kawy – jedna do dwóch filiżanek dziennie – u większości ludzi nie nasila znacząco ekstrasystoli, wyższe dawki mogą być problematyczne. To samo dotyczy napojów energetycznych, mocnej herbaty i niektórych leków dostępnych bez recepty, które zawierają kofeinę. Alkohol z kolei wpływa na rytm serca w bardziej złożony sposób – ostre spożycie może wywoływać arytmie, przy czym zjawisko to jest na tyle powszechne, że doczekało się własnej nazwy: „holiday heart syndrome", czyli syndrom świątecznego serca, nazwany tak od wzrostu liczby arytmii serca po weekendach i świętach.

Aktywność fizyczna w kontekście ekstrasystoli jest tematem, który zasługuje na osobną wzmiankę. Regularna aktywność o umiarkowanej intensywności – energiczny spacer, pływanie, jazda na rowerze – wyraźnie zmniejsza ogólne ryzyko sercowo-naczyniowe i poprawia autonomiczną regulację serca. Natomiast ekstremalne sporty wytrzymałościowe mogą u predysponowanych osób paradoksalnie nasilać ekstrasystole. Kluczem jest więc równowaga i umiar – a oczywiście konsultacja z lekarzem w przypadku nasilania się dolegliwości podczas wysiłku.

Osobnym rozdziałem jest psychologiczny aspekt zagadnienia. Wiele osób, które raz zauważą u siebie ekstrasystole, wpada w błędne koło: zaczynają nieustannie monitorować swoje serce, każde odczucie w klatce piersiowej je niepokoi, lęk narasta – a lęk sam w sobie nasila ekstrasystole. Mechanizm ten jest dobrze opisany w literaturze fachowej i niekiedy wymaga nie tylko wsparcia kardiologicznego, ale i psychologicznego. Terapia poznawczo-behawioralna może być w takich przypadkach bardzo skuteczna.

Naturalna troska o serce nie opiera się więc na jednym filarze, lecz na całej sieci wzajemnie powiązanych czynników – odżywianie, ruch, sen, radzenie sobie ze stresem, ograniczenie używek i regularne kontrole lekarskie. Nie jest to nic zaskakującego, ale właśnie w tej pozornej prostocie tkwi największe wyzwanie: te rzeczy trzeba naprawdę robić, a nie tylko o nich wiedzieć.

Uczucie pominiętego uderzenia serca może być niepokojące, ale dla zdecydowanej większości ludzi nie jest powodem do paniki. To sygnał – czasem tylko przypomnienie, że organizm potrzebuje więcej troski, mniej stresu i lepszych składników odżywczych. A czasem jest to wezwanie do tego, by wreszcie podnieść słuchawkę i umówić się do lekarza. W obu przypadkach jest to wiadomość, którą warto wysłuchać.

Udostępnij