Jak przygotować pyszne faworki i spędzić czas z rodziną

Puszyste pączki z przeszłości - dlaczego faworki wracają do łask domowej kuchni

Istnieją dania, które niosą ze sobą więcej niż tylko smak – przywołują wspomnienia, rodzinne tradycje i zapach dzieciństwa. Jednym z takich skarbów zarówno czeskiej, jak i słowackiej kuchni są faworki. Te lekkie, smażone kawałki ciasta wielu pamięta z okresu karnawału, jarmarków lub jako weekendowy deser od babci. Dziś faworki powracają na scenę nie tylko jako deser, ale także jako wyraz nostalgii i tęsknoty za prostotą. Co sprawia, że faworki są tak wyjątkowe, dlaczego je kochamy do dziś i jak łatwo je przygotować w domu?

Czym właściwie są faworki i skąd pochodzą?

Faworki to w zasadzie smażone ciasto przypominające pączki, ale w odróżnieniu od nich przygotowywane są bez nadzienia. Mają delikatną, puszystą strukturę, kruche brzegi i typowo nieregularny kształt, przypominający raczej placuszki lub węzełki. Tradycyjnie podaje się je posypane cukrem pudrem, a do ciasta często dodaje się kroplę rumu lub cukier waniliowy, aby podkreślić smak.

Ich pochodzenie sięga starych europejskich książek kucharskich, gdzie pojawiały się pod różnymi nazwami: we Francji jako „bugnes", w Polsce jako „faworki", na Słowacji jako „šišky", a właśnie u nas pod nazwą faworki. Swoje miejsce zdobyły przede wszystkim podczas karnawału – okresu biesiadowania przed początkiem postu, kiedy można było smażyć, piec i pozwalać sobie na słodkości.

Faworki vs. pączki – czym się różnią?

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że faworki to tylko zwykłe małe pączki. W rzeczywistości to inny przepis i sposób przygotowania. Pączki są zazwyczaj okrągłe, nadziewane marmoladą i drożdżowe. Faworki są cieńsze, zazwyczaj bez nadzienia i często przygotowywane są z ciasta twarogowego lub jogurtowego, które nie wymaga długiego wyrastania. To czyni je szybką alternatywą dla wszystkich, którzy pragną czegoś słodkiego, a jednocześnie nie chcą spędzać całego przedpołudnia przy kuchence.

Dzięki braku nadzienia i mniejszemu rozmiarowi faworki mają również niższą wartość energetyczną niż klasyczne pączki – choć nadal mówimy o smażonym deserze.

Tradycyjny przepis na domowe faworki

Każda rodzina ma swój własny przepis na faworki, który przekazuje się z pokolenia na pokolenie. Jeden z najpopularniejszych i sprawdzonych przepisów obejmuje tylko kilka podstawowych składników:

Składniki:

• 250 g mąki pszennej
• 250 g miękkiego twarogu
• 1 jajko
• 1 łyżka cukru
• 1 łyżeczka proszku do pieczenia lub szczypta sody oczyszczonej
• szczypta soli
• 1 łyżka rumu lub ekstraktu waniliowego (opcjonalnie)
• olej do smażenia
• cukier puder do posypania

Sposób przygotowania:

1. W misce wymieszaj twaróg, jajko, cukier, sól i ewentualnie kroplę rumu lub ekstrakt waniliowy.
2. Dodaj mąkę wymieszaną z proszkiem do pieczenia i wyrób miękkie, nieklejące się ciasto.
3. Ciasto rozwałkuj na posypanym mąką blacie na grubość ok. 0,5 cm.
4. Radełkiem lub nożem pokrój na prostokąty, ewentualnie lekko natnij ciasto w kilku miejscach.
5. Faworki smaż w głębokiej warstwie rozgrzanego oleju na złoty kolor z obu stron.
6. Odsącz na papierowym ręczniku i jeszcze ciepłe posyp cukrem.

Proste, prawda? I właśnie dzięki tej prostocie smażone faworki są tak popularne. Zapach smażonego ciasta unoszący się w kuchni przypomina dom i niedzielne popołudnia z rodziną.

Jak faworki wprowadzić do zdrowszego stylu życia?

Możesz pomyśleć – „Ale faworki są smażone, to niezbyt zdrowe!" Chociaż faworki nie są dietetycznym deserem, mogą być częścią zrównoważonego stylu życia, jeśli są przygotowywane z rozwagą.

Jednym ze sposobów jest smażenie w zdrowszych olejach roślinnych, takich jak olej rzepakowy, który ma wyższą stabilność termiczną. Można również przygotować faworki we frytkownicy z kontrolowaną temperaturą, co minimalizuje wchłanianie tłuszczu. Inną opcją jest eksperymentowanie z pieczeniem w piekarniku – rezultat nie będzie całkiem taki sam, ale smakowo może zaskakująco się zbliżyć.

Dla tych, którzy ograniczają cukier, część słodkości można zastąpić na przykład stewią lub erytrytolem, a przy posypywaniu cukrem być bardziej oszczędnym. I na koniec – nie ma potrzeby, aby jeść faworki codziennie. To właśnie ich wyjątkowość sprawia, że są słodką radością, na którą czekamy.

Faworki jako część lokalnej tradycji

Ciekawe jest, że faworki to nie tylko kwestia kulinarna – często wiążą się również z lokalnymi tradycjami i uroczystościami. Na przykład na Słowacji są częścią karnawałowego pochodu, gdzie kobiety w strojach ludowych smażą je bezpośrednio na ulicy i oferują przechodniom. W niektórych czeskich wsiach faworki towarzyszą powitaniu wiosny lub Poniedziałkowi Wielkanocnemu.

W rodzinie pani Lenki z południowych Czech przygotowanie faworków to coroczny rytuał: „Każdej wiosny, gdy kwitną wiśnie, spotykamy się u babci i smażymy faworki według jej ręcznie pisanego przepisu. Cztery pokolenia przy jednym stole. Ten zapach jest dla mnie symbolem dzieciństwa i rodzinnego ciepła," mówi z uśmiechem. Ten przykład pięknie pokazuje, że faworki to często więcej niż tylko słodkość – to więź między pokoleniami.

Dlaczego faworki są nadal popularne?

W czasach, gdy kuchnie wypełniają się egzotycznymi przepisami i superżywnością, może się wydawać, że tradycyjne potrawy tracą swoje miejsce. Jednak jest wręcz przeciwnie – powrót do prostych przepisów i solidnego domowego gotowania przeżywa renesans. Faworki są dowodem na to, że nawet danie z kilku składników może zadowolić kubki smakowe i jednocześnie przynieść radość ze wspólnego posiłku.

Co więcej – faworki to świetna okazja, by zaangażować dzieci w gotowanie. Ciasto jest proste, formowanie zabawne, a efekt to słodka nagroda. Przygotowanie własnych faworków w domu, nawet według unowocześnionego przepisu, to mały krok w stronę wartości, o których czasem w codziennym pośpiechu zapominamy: czas spędzony razem, dzielenie się i radość z prostych rzeczy.

Niezależnie od tego, czy znasz je jako faworki, šišky, bugnes czy puszyste smażonki – jedno jest pewne: ten przepis zdecydowanie zasługuje na miejsce na Twoim stole.