Wpływ kawy na obrzęki nóg nie jest taki, jak myślisz

Dlaczego kawa może wpływać na obrzęki nóg – i co z tym zrobić?

Kawa jest dla wielu osób nieodzowną częścią codziennego rytuału. Poranna filiżanka często symbolizuje początek dnia, chwilę spokoju lub spotkanie z przyjaciółmi. Chociaż kawa jest uważana za napój o wielu pozytywnych efektach – w tym wspomaganie koncentracji, przyspieszanie metabolizmu czy bogactwo antyoksydantów – ostatnio pojawiają się pytania dotyczące jej możliwego związku z obrzękami nóg. Czy rzeczywiście filiżanka espresso może wpłynąć na to, czy wieczorem zmieścimy się w ulubione buty?

Temat, który na pierwszy rzut oka wydaje się niepozorny, dotyczy szerokiego spektrum ludzi – od kobiet w ciąży, przez osoby pracujące na stojąco, po seniorów. Obrzęki nóg nie są tylko kwestią estetyki czy nieprzyjemnego uczucia ciężkich nóg, ale często sygnalizują głębszą nierównowagę w ciele. I właśnie dieta oraz styl życia, w tym spożycie kawy, odgrywają w tym procesie znaczącą rolę.

Kawa jako diuretyk – pomocna czy szkodliwa?

Kawa zawiera kofeinę, która jest znana ze swoich stymulujących efektów. Mniej znanym faktem jest jednak to, że kofeina działa również jako łagodny diuretyk – czyli substancja wspomagająca wydalanie wody z organizmu. Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że ten efekt pomaga przeciw obrzękom, które są spowodowane właśnie zatrzymywaniem wody w tkankach. Rzeczywistość jest jednak nieco bardziej skomplikowana.

Przy umiarkowanym i regularnym spożyciu organizm w dużej mierze adaptuje się do diuretycznego działania kofeiny. Oznacza to, że jeśli pijesz jedną lub dwie filiżanki kawy dziennie, prawdopodobnie nie zauważysz żadnego dramatycznego odwodnienia. Jednak przy nadmiernym spożyciu – na przykład cztery i więcej filiżanek dziennie – może dojść do wyższej utraty wody i elektrolitów, przede wszystkim sodu i potasu, które są kluczowe dla utrzymania równowagi płynów w organizmie. Kiedy organizm traci te minerały, może paradoksalnie zacząć zatrzymywać wodę – i obrzęki są gotowe.

Brzmi to jak paradoks? W pewnym sensie tak. Organizm stara się bowiem bronić przed odwodnieniem, „ukrywając" płyn w tkankach – typowo właśnie w okolicach kostek, łydek lub palców stóp.

Kiedy kawa nie jest jedynym winowajcą

Nie można jednak powiedzieć, że sama kawa jest przyczyną obrzęków nóg. Zawsze trzeba brać pod uwagę cały kontekst – czyli jaki jest całkowity bilans płynów spożywanych przez daną osobę, ile soli przyjmuje, czy ma wystarczająco ruchu, a także czy nie cierpi na jakieś schorzenie, które sprzyja zatrzymywaniu wody. Kluczową rolę odgrywa na przykład funkcjonowanie nerek, wątroby, serca czy układu limfatycznego. Z tego punktu widzenia kawa jest raczej częścią układanki.

Interesującym przykładem może być przypadek pani Jany, księgowej z Brna, która od dłuższego czasu skarżyła się na obrzęki kostek i palców u nóg po długim siedzeniu w pracy. Badania lekarskie wykluczyły poważniejsze przyczyny, więc pod lupę wzięto codzienne nawyki. Okazało się, że Jana często wypijała aż sześć filiżanek mocnej kawy dziennie, prawie wcale nie pijąc czystej wody. Po kilku tygodniach, kiedy ograniczyła kawę do dwóch filiżanek dziennie i zwiększyła spożycie wody, obrzęki znacząco ustąpiły.

Ten przykład pokazuje, jak ważne jest postrzeganie kawy nie tylko jako smacznego napoju, ale także jako aktywnej substancji, która może wpłynąć na wewnętrzną równowagę organizmu.

Co może pomóc złagodzić wpływ kawy na obrzęki

Jeśli nie chcesz lub nie możesz zrezygnować z kawy – a jednocześnie martwią Cię obrzęki nóg – istnieje kilka prostych kroków, które mogą pomóc:

• Utrzymuj odpowiedni bilans płynów – najlepiej 1,5 do 2 litrów czystej wody dziennie. Na każdą filiżankę kawy wypij dodatkową szklankę wody.
• Uzupełniaj minerały, przede wszystkim magnez i potas. Znajdziesz je w bananach, awokado, roślinach strączkowych lub gorzkiej czekoladzie.
• Zmieniaj kawę na herbaty ziołowe, na przykład z pokrzywy, mniszka lekarskiego lub skrzypu polnego – mają one naturalne właściwości diuretyczne, ale jednocześnie nie obciążają organizmu kofeiną.
• Uważaj na nadmierne solenie, sól sprzyja zatrzymywaniu wody.
• Ruszaj się – wystarczą krótkie spacery, ruch okrężny nogami podczas siedzenia lub uniesienie nóg powyżej poziomu serca wieczorem w domu.

Jest interesujące, że niektóre badania wskazują również na różny wpływ kawy na mężczyzn i kobiety, prawdopodobnie ze względu na różnice w układzie hormonalnym. Na przykład podczas cyklu menstruacyjnego lub w ciąży organizm może być bardziej wrażliwy na zmiany nawodnienia i równowagi elektrolitowej, co może zwiększać podatność na obrzęki.

Jakość kawy i sposób jej konsumpcji

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że jakość samej kawy i sposób jej przygotowania mogą mieć również wpływ na organizm. Kawa rozpuszczalna lub napoje kawowe pełne cukru, śmietany i dodatkowych substancji zdecydowanie nie są tym samym, co wysokiej jakości kawa ziarnista przygotowana z miłością. Kawa z wysokiej jakości ziaren bio ma nie tylko wyższą zawartość antyoksydantów, ale także mniejsze ryzyko, że obciąży organizm toksynami lub pestycydami, które mogą zakłócać funkcjonowanie wątroby i nerek – czyli organów kluczowych dla regulacji wody w organizmie.

Ponadto, jeśli delektujesz się filiżanką kawy na czczo, może to zwiększać kwasowość żołądka, co może wpływać na wchłanianie ważnych minerałów. W dłuższej perspektywie czasowej może to – choć pośrednio – przyczyniać się do problemów związanych z zatrzymywaniem wody.

Ostrożność jest również zalecana w przypadku tzw. cold brew lub kawy mrożonej, którą wiele osób pije latem w dużych ilościach. Chociaż te napoje orzeźwiają, często są mocniejsze niż klasyczna kawa, a ponadto mogą być dosładzane, co dodatkowo komplikuje metabolizm płynów.

Kawa nie jest wrogiem, ale staje się sojusznikiem z umiarem

Jest oczywiste, że spożycie kawy nie musi być główną przyczyną obrzęków nóg, ale może do nich przyczyniać się – zwłaszcza jeśli jest nadmierne, lub jeśli brak jest kompensacji w postaci wody, minerałów i ruchu. Kawa jest cenna, aromatyczna i – w rozsądnej ilości – także zdrowa. Ale jak w wielu innych sprawach w życiu, klucz tkwi w równowadze.

W dzisiejszych czasach, gdy coraz więcej osób interesuje się własnym zdrowiem, dietą i stylem życia, ważne jest zrozumienie powiązań i drobnych szczegółów, które mogą mieć zaskakująco duży wpływ. Należy do nich na pewno to, jak nasze ciało reaguje na codzienne nawyki, takie jak picie kawy.

Jedna z myśli, którą możemy wynieść, brzmi: „Nie to, co pijemy, ale jak to pijemy." I właśnie w tym tkwi szansa, aby cieszyć się swoją ulubioną kawą, nie musząc jednocześnie martwić się wieczornymi obrzękami i dyskomfortem.